Tuin plagen

Stippelmot of spinselmot (Hyponomeuta padellus)

De stippelmot die ook wel spinselmot wordt genoemd is een (nacht) vlinder die we vanaf juli tot eind augustus kunnen waarnemen. Het zijn kleine witte vlindertjes met zwarte stippen. De stippelmot is op zich het probleem niet, het zijn de larven die zich verpoppen tot rupsen waar de stippelmot uitkomt. Deze larven vreten het jong uitgelopen frisse groene blad van de bomen. De stippelmot heeft het voornamelijk gemunt op appelachtigen. Onderschat dit niet, ze zijn werkelijk in staat om ieder blaadje van een boom of struik te vreten. De larven beschermen zichzelf door zich in te spinnen. De indrukwekkende nesten van gesponnen draden geven de struiken een mysterieuze, bijna spookachtige, uitstraling.

In zeer korte tijd worden door deze hongerige diertjes o.a. de Prunus, Crataegus, Malus, Euonymus en Pieris kaalgevreten en ingepakt. Ook een Olea kan getroffen worden door de stippelmot. Gelukkig brengt de stippelmot maar één generatie per jaar voort waardoor de struiken zich nog kunnen herstellen van de geleden schade. Na de langste dag zullen alle rupsen veranderd zijn in een vlinder wat nog vroeg genoeg is voor de struik om nieuw blad aan te zetten.

Bestrijding
Persoonlijk zal ik altijd eerst opteren voor een milieuvriendelijke manier van bestrijden van de stippelmot. Helaas blijft er dan niet veel meer over dan het met de hand verwijderen van de nesten. Indien het om een enkele struik in uw tuin gaat zal ik dit zeker aanbevelen, zeker gezien de plant er niet dood aan gaat. Indien de tuin vele struiken heeft die ieder jaar weer de dupe zijn van de larve van de stippelmot zou een chemische bestrijding een oplossing kunnen zijn. Bedenk wel dat chemische bestrijdingsmiddelen niet alleen een remmende werking op het zenuwstelsel van insecten hebben, maar ook op het zenuwstelsel van vogels, andere dieren en mensen!

Chemische bestrijding
Wie de stippelmotten toch chemisch wil bestrijden moet er vroeg bij zijn. Nog voordat de spinselwebben zijn gevormd. Bestrijden kan middels het spuiten van:
Bromofos: niet giftig voor bijen.
Deltamethrin: giftig voor bijen, vissen en tal van insecten.
Bij gebruik van bestrijdingsmiddelen dien je de gebruiksaanwijzing op de verpakking goed te lezen! Voorkom ongelukken.

Tuin plagen

Taxuskever (Otiorhynchus sulcatus)

De Taxuskever, ook wel gegroefde lapsnuitkever genoemd, is een kever die ongeveer 1 cm groot is. Hij is zwart met vaak lichtere vlekjes op de dekschilden. De Taxuskever is goed te herkennen aan zijn zeer bolle achterlijf en lange kop. De Taxuskever zelf vreet ’s nachts aan de buitenste randen van bladeren van o.a. Rododendron, Taxus, Azalea, Camelia, Fuchsia, Primula, Cyclaam, Coniferen, Aardbeien en vele andere overblijvende kruidachtige gewassen. Kenmerkend is de manier waarop deze Taxuskever zich aan het groen te goed doet. Hij vreet altijd van buiten naar binnen in een golvende beweging. De schade die een Lapsnuitkever veroorzaakt is echter niet dodelijk voor de plant het is hooguit een lelijk gezicht. Erger is het feit dat ,indien je de Taxuskever in je tuin aantreft, het aannemelijk is dat er ook larven van de Taxuskever aanwezig zijn.

Larven Taxuskever
De crème/witte larven van de Taxuskever hebben een lichtbruine kop en zijn in hun eindstadia ongeveer 1 cm lang. De larven krullen zich meestal iets op tot een C-vorm. De larven van de Taxuskever kunnen grote schade aanrichten. Ze vreten aan de wortels van planten en naarmate de larven groter en sterker worden vreten ze de bast van grotere wortels en zelfs de wortelhals of stambasis af. Deze vraat kan leiden tot het afsterven van de getroffen plant. Ik heb niet zelden gezien dat complete volwassen Taxushagen hierdoor getroffen werden.

Chemische bestrijding Taxuskever
Ik persoonlijk ben geen voorstander van chemische bestrijding van de Taxuskever. Hoewel een chemische bestrijding goed kan werken treft het veelal niet alleen de Taxuskever maar ook andere, soms nuttige, insecten. Wie wel voor een chemische bestrijding kiest doet er goed aan dit begin mei tot half juli toe te passen, de larven zijn dan zeer gevoelig voor een chemische bestrijding. Er zijn speciale korrels in de handel die minimaal 5 cm in de grond verwerkt dienen te worden tot maximaal 10 cm diep.

Biologische bestrijding Taxuskever
De larven van Taxuskevers zijn zeer goed en snel te bestrijden met aaltjes (insectenparasitaire nematoden). Het is een makkelijke, natuurvriendelijke en veilige manier van bestrijden. De aaltjes worden verhandeld in een kleisubstantie. De kleisubstantie meng je met water en giet je over de aangetaste plekken. De aaltjes gaan zelf op zoek naar de larven van de Taxuskever en eenmaal gevonden zullen ze in de larven van de Taxuskever dringen. De aaltjes scheiden een bacterie af die de larven van de Taxuskever zal doden. De aaltjes planten zich voort en uit de dode larven van de Taxuskever komen nieuwe aaltjes die weer op zoek gaan naar larven. De minimale bodemtemperatuur dient 5°C te bedragen.

Tuin ziekten

Echte Meeldauw

Echte Meeldauw is een verzamelnaam voor een schimmelinfectie die voornamelijk op de bovenzijde van het blad van het geïnfecteerde gewas voorkomt. Er zijn zeer veel soorten Echte Meeldauw. Bijna iedere plantgroep heeft zijn eigen soort Meeldauw. Meestal wordt Echte Meeldauw dan ook genoemd naar de plantensoort die geïnfecteerd is zoals Eikenmeeldauw, Rozenmeeldauw, Appelmeeldauw enz. Echte Meeldauw kan de plant enorm verzwakken. De schimmel zuigt sappen uit de cellen van de geïnfecteerde plant. Vaak zal hierdoor het blad vervormen of opkrullen. Tevens kan de schimmel zo dik op de bladen liggen dat licht niet meer of moeilijk bij de plant kan doordringen.

Bestrijding Echte Meeldauw
Bestrijden van Echte Meeldauw is mogelijk door het gewas te bespuiten met een chemisch bestrijdingsmiddel. Persoonlijk ben ik nooit een voorstander om direct naar chemische bestrijdingsmiddelen te grijpen. Beter is het om te kiezen voor Meeldauw resistente soorten. Tevens zou je in siertuinen in een vroeg stadium de aangetaste bladeren kunnen verwijderen.

Het verschil tussen Echte Meeldauw en Valse Meeldauw kan je makkelijk vaststellen door er met je hand over te wrijven. Wrijf je de Meeldauw makkelijk weg dan heb je te maken met Echte Meeldauw is het zeer moeilijk weg te wrijven dan heb je te maken met Valse Meeldauw.

Tuin ziekten

Valse Meeldauw

Meeldauw is een veelvuldig voorkomende plantenziekte. Er is verschil tussen Valse Meeldauw en Echte Meeldauw. Valse Meeldauw komt voornamelijk voor op de onderkant van het blad en Echte Meeldauw voornamelijk aan de bovenkant. Valse Meeldauw wordt veroorzaakt door organismen (Oömycoten) die sterk op schimmel lijken maar het in feite niet zijn. Vandaar de benaming Valse Meeldauw.

Valse Meeldauw komt op vele gewassen voor de belangrijkste zijn o.a.

  • Vitis (Druif)
  • Lactuca (Sla)
  • Allium (Ui)
  • Cucumis (Komkommer)
  • Beta (Biet)
  • Spinacia (Spinazie)


Maar ook in de siertuinen vormt Valse Meeldauw een groot probleem en komt o.a. voor op

  • Buddleja (Vlinderstruik)
  • Helleborus (Nieskruid of Kerstroos)
  • Rosa (Roos)
  • Laburnum (Gouden regen)
  • Primula (Sleutelbloem)
  • Salvia (Salie)

Het verschil tussen Echte Meeldauw en Valse Meeldauw kan je makkelijk vaststellen door er met je hand over te wrijven. Wrijf je de Meeldauw makkelijk weg dan heb je te maken met Echte Meeldauw is het zeer moeilijk weg te wrijven dan heb je te maken met Valse Meeldauw.

Schade
Vaak denkt men, door de benaming “Valse Meeldauw”, dat het om een niet schadelijke aantasting gaat. Niets is echter minder waar. Valse Meeldauw kan grote schade aanrichten op de getroffen gewassen. Valse Meeldauw op de bloemtrossen van bijvoorbeeld de Vitis (Druif) kan tot gevolg hebben dat er geen druiven aan de plant komen. Maar ook bij een latere infectie kan een groot gedeelte verloren gaan door Valse Meeldauw.
 
Preventieve bestrijding Valse Meeldauw
Valse Meeldauw kan je preventief bestrijden door het gewas te bespuiten. De meeste preventieve middelen om Valse Meeldauw te bestrijden werken op basis van kopersulfide of dithiocarbamaten. Preventief bespuiten op bijvoorbeeld de Vitis (Druif) doe je als de jonge uitlopers ongeveer 10cm lang zijn. Heel belangrijk is om het weerbericht goed in de gaten te houden. Valse Meeldauw is dol op vochtige periodes. Bespuiten doe je dan voordat er een vochtige periode aankomt.
 
Bestrijding Valse Meeldauw
Indien het gewas reeds geïnfecteerd is met Valse Meeldauw kan het gewas bespoten worden met chemische bestrijdingsmiddelen op basis van fosetyl-aluminum en fenylamiden.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 15 (smalle tuinen 2)

Tussen de tweede en derde “tuinkamer”? maken we weer een border met weelderige beplanting. Aan het einde van hat pad in de tweede “tuinkamer”? (daar waar het pad een knik naar links maakt) zetten we een tuinbankje om te voorkomen dat de zichtlijn niet doodloopt. Het is de bedoeling dat er een bankje komt zonder rugleuning zodat je het bankje kan gebruiken om zowel de tweede als de derde “tuinkamer”? te overzien. In de derde “tuinkamer”? is in de breedte een vijver ingetekend waar het pad overheen loopt. Op deze manier kunnen we de vijver zo breed mogelijk maken. Uiterst rechts in het midden van de vijver zetten we een waterornament of fontein die ervoor zorgt dat je aandacht getrokken wordt. Ook de beplanting mag aan die zijde uitbundig zijn. Ook deze “tuinkamer”? wordt afgesloten met een weelderige border. Om de symmetrie af te maken wordt ook tussen de derde en vierde “tuinkamer”? een bankje geplaatst.

De vierde en laatste “tuinkamer”? wordt gebruikt om een tuinhuisje in te zetten. Ik heb gekozen voor een hoekblokhut links achter in de tuin. Het pad vanuit de derde “tuinkamer”? naar de blokhut loopt diagonaal wat in combinatie met de hoekblokhut direct de diepte uit het laatste stuk tuin zal weghalen. Aan de rechterzijde heb ik gekozen voor vier grote bloembakken.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 14 (smalle tuinen 1)

Net zoals met ondiepe brede tuinen hebben mensen met een diepe smalle tuin ook vaak moeite om deze op de juiste manier te ontwerpen. De vraag om een lange smalle tuin breder te laten lijken is mij dan ook niet onbekend. De grootste fout die gemaakt wordt bij lange smalle tuinen is de te eentonige en te hoge omkadering van het geheel. Een tuin van bijvoorbeeld 6 bij 20 meter afbakenen met een schutting aan weerszijden versterkt het pijpenla effect alleen maar. De kunst is om te combineren met verschillende tuinafscheidingen en hoogtes. Op deze manier voorkom je dat je in één keer langs de afscheiding kan kijken.

Om zoveel mogelijk tips te geven zal ik in een aantal stappen een lange smalle tuin ontwerpen. De tuin die ik als voorbeeld neem heeft een afmeting van 6 meter breed bij 20 meter diep. De beste manier om een tuin met deze afmetingen in te richten is door deze te verdelen in vakken. Het leuke van het werken met deze verdeling is dat er een soort “tuinkamers” zullen ontstaan. Iedere “tuinkamer” kan je op een andere manier vormgeven. Hoe langer de tuin is hoe meer “tuinkamers” je kan maken.

We beginnen met een terras tegen de woning. Bij het uitzoeken van de bestrating is al rekening gehouden met het feit dat de tuin breder moet lijken. Er is gekozen voor een tegel van 60x40cm die in de breedte gelegd wordt. Om het breedte effect nog beter tot zijn recht te laten komen leg ik om de twee banen tegels een klinker (waalformaat). Wederom wordt deze klinker in de breedte gelegd. Aan de rechterkant van het terras plaats ik een schutting en aan de linkerkant een heg.

Nu het terras en de erf afscheiding voor dit gedeelte klaar zijn gaan we ervoor zorgen dat het een soort van “tuinkamer” wordt. In de tweede “Tuinkamer” komt een gazon met een pad. Door tussen het terras en het gazon een border te maken met aan de zijkanten wat hogere beplanting creëer je dit. Vaak wordt de fout gemaakt te massieve heggen tussen de “tuinkamers” te planten waardoor er al snel een opgesloten gevoel zal ontstaan. Het is veel mooier om de afscheiding voldoende transparant te maken zodat men nieuwsgierig wordt naar hetgeen er nog meer te beleven is. Het werken met heggen kan echter wel maar dan dien je deze niet te hoog en met voldoende openingen tussen de “tuinkamers” aan te planten. Verder is de aanzet voor een tuinpad bewust niet in het verlengde van de deur of het raam gemaakt daar dit een enorm diepte effect met zich mee zal brengen wat hier nou juist niet de bedoeling is. Let in dit soort tuinen vooral op de details zoals de rechthoekige tuintafel die bewust in de breedte op het terras staat.

In het tweede gedeelte van de tuin is er plaats voor een gazon. Doordat ik gekozen heb voor staptegels wordt het gazon niet onderbroken waardoor het breedte effect optimaal is. Zelfs de staptegels worden in de breedte gelegd. De erf afscheiding verspringt nu waardoor er aan de linkerkant een schutting en aan de rechterkant een weelderige haag ingetekend is. Aan het einde van de tweede “tuinkamer”? maakt het tuinpad een hoek naar links om verdere dieptewerking te voorkomen.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 12 (dieptewerking 3)

Niet alleen de rondingen, de heggetjes en het ornament zorgen in deze tuin voor een dieptewerking ook de paden dragen hier hun steentje bij. De truc van een goed tuinontwerp is om ervoor te zorgen dat de tuin vanuit de terrassen maar ook vanuit de woning aantrekkelijk is om naar te kijken. In dit tuinontwerp zitten meer lijnen dan dat je op het eerste gezicht zult verwachten. Ik zal ze hieronder allemaal uitleggen.

Vanuit de woonkamer (A) heb je door het ronde terras bij de openslaande deuren een wijde blik naar buiten wat ik met de rode lijnen aangeef.

Vanuit de woonkamer (A) creëer je door het ornament (B) en het pad een diepte wat extra versterkt word door de buxus haagjes die als een trechter zullen werken.

Vanaf het terras (A) heb je dezelfde zichtlijn naar het ornament (B), maar door het pad naar de achterdeur creëer je een tweede zichtlijn. De fout die de meeste mensen hier maken is dat deze zichtlijn “doodloopt”. Aan het einde van dit pad (C) zet je om dit te voorkomen bijvoorbeeld een bloembak zodat ook hier je aandacht getrokken wordt.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 13 (dieptewerking 4)

Met het tweede terras kan je nog een extra truc uithalen. Plaats een ronde tafel op dit terras en schuif deze gedurende de periode dat je er geen gebruik van maakt precies in het midden van de cirkel. Plaats op de tafel een mooi bloemstuk en je zal zien dat de tuin hierdoor extra groot lijkt. Tevens nodigt het terras erg uit om naar toe te gaan. Ook vanaf dit terras hebben we twee zichtlijnen. De eerste loopt vanaf het terras (A) naar het ornament (B). De tweede zichtlijn loopt vanaf het terras (A) naar de garage (C). Ook hier dien je weer te voorkomen dat de zichtlijn doodloopt. Voorkom dit door bijvoorbeeld de deur te voorzien van glas in lood of plant aan weerszijden van de deur een mooie bloeiende plant.

Tevens heb je vanaf het zonneterras (A) weer de wijde blik over de gehele tuin zoals aangeduid op onderstaande illustratie.

Zoals je ziet kan je in een betrekkelijk kleine tuin nog erg veel tuinwensen kwijt en deze ook nog eens zo rangschikken dat de tuin aantrekkelijk is om naar te kijken.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 11 (dieptewerking 2)

Nu duidelijk geworden is hoe de basis van de tuin zal worden, kan ik de vlakken weghalen en beginnen met het creëren van paden. Eigenlijk zie je dat het gazon en de borders op deze manier van ontwerpen vanzelf zullen ontstaan.

Cursus_tuinontwerp_tuinontwerpen_0019

De paden in deze tuin gebruik ik niet alleen uit praktische overweging om van A naar B te komen maar ook voor zichtlijnen waar ik straks meer over uitleg. Tevens zie je nu de terrassen en paden ingekleurd zijn dat het gazon volledig omsloten is wat een groot voordeel is als er kinderen in de tuin spelen.

Cursus_tuinontwerp_tuinontwerpen_0020

Op onderstaande illustratie heb ik het ornament ingetekend en om de terrassen een buxus heggetje. Het buxus heggetje mag echter ook vervangen worden voor een smalle border met bloeiende planten. Het gaat mij niet om het heggetje zelf maar om het effect wat je ermee bereikt. Erg vaak zie je dat terrassen direct overgaan in het gazon wat weinig “spannend”? is. Door tussen een terras en gazon een heggetje of border te maken wordt de tuin spannender waardoor je blik verder de tuin ingaat en de tuin dieper lijkt. Zorg ervoor dat het heggetje niet lager is dan 15cm en niet hoger dan kniehoogte.

Cursus_tuinontwerp_tuinontwerpen_0021
Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 8 (vrije en gecombineerde vormen)

Vrije vormen in de tuin worden vooral gebruikt in de wat grotere tuinen en dan met name bij mensen die van weelderige borders houden. Ook het gebruik van oude materialen en flagstones is iets wat in dit soort tuinen goed past. Een tuin met vrije vormen en weelderige beplanting lijkt makkelijk maar is juist slechts weggelegd voor diegene die zich echt interesseren voor de tuin en tuinplanten. Een tuin met vrije vormen wordt vaak een speelse of natuurlijke tuin genoemd. De vrije vormen hebben geen duidelijke meetkundige basis. Je zou dus redelijk wat ervaring moeten hebben om een tuin met vrije vormen te ontwerpen en aan te leggen. Als je toch zelf een tuin met vrije vormen wilt ontwerpen dan kan je het beste eerst ruw in kaart brengen waar je terrassen, gazon, borders en paden wilt hebben. Teken deze desnoods even in het vierkant in zodat je met de vrije vormen weet dat de verhoudingen en maten goed zijn. Het gaat tenslotte om een tuin die buiten mooi ook nog eens gebruiksvriendelijk moet zijn.

Combineren met vormen in de tuin:
Vaak wordt er gedacht dat een tuinontwerp of met rechte vormen of met ronde vormen moet worden ontworpen. Gelukkig kan ik de meeste mensen overtuigen dat dit niet waar is door ze het voorbeeld te geven van de vele Buxustuinen waar een cirkel in het midden van een vierkant ligt gekruist door twee paden. Met dit voorbeeld kan je direct zien dat een tuin met ronde en rechte vormen wel degelijk tot de mogelijkheden behoort, mits de verhoudingen tussen beide kloppen. Symmetrie is in dit soort tuinen het sleutelwoord. Een symmetrische tuin is vaak opgebouwd uit slechts enkele soorten beplanting netjes omsloten door lage heggetjes. In het midden of aan het einde van een zicht-as wordt vaak een blikvanger in de vorm van bijvoorbeeld een beeld, waterornament of bonsai boom geplaatst. Kortom dit soort tuinen wordt vaak omschreven als strakke tuinen.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 9 (vormen creëren)

Nu je weet in welke vormen je de tuin gaat ontwerpen pakken we de schets er bij die we in stap 5 (vlakken bepalen) gemaakt hebben. Teken nu met de gewenste vormen over de reeds gemaakte vlakken heen. Zoals op het eerste voorbeeld heb ik voor cirkels gekozen. Het voordeel van het werken op deze manier is dat het ontwerp vrijwel vanzelf zal ontstaan.

Op de linker afbeelding de zwarte cirkels over de eerder gemaakte vlakken. Op de rechter afbeelding heb ik de vlakken weggehaald en een pad toegevoegd naar de schuurdeur.

De linker tekening heb ik ingekleurd waardoor er meer duidelijkheid ontstaat. Rechts is het tuinontwerp ingevuld met beplanting.

Op deze manier heb je op een eenvoudige wijze een tuinontwerp gemaakt. In de volgende stappen ga ik wat uitleggen om meer of juist minder diepte in de tuin te brengen, het werken met zichtlijnen en geef ik tips en trucs om er echt iets bijzonders van te maken.

Tuinontwerp cursus

Tuinontwerp cursus deel 10 (dieptewerking 1)

Wie wil er met de huidige grondprijzen nu niet zijn of haar tuin groter laten lijken dan dat deze in werkelijkheid is? Regelmatig vraagt men of ik de tuin zo kan ontwerpen dat de tuin langer of juist breder lijkt. Het langer of breder laten lijken van de tuin kunnen we op verschillende manieren bewerkstelligen. Laat ik beginnen met een tuin die ik recentelijk ontworpen heb voor een opdrachtgever in de gemeente Huizen. De tuin meet 9 meter breed en 7 meter diep zoals op onderstaande illustratie.

Zoals je ziet heeft deze tuin 2 openslaande deuren en rechts een deur naar de garage. De tuin is omsloten met een haag en heeft geen achteringang. De wens van de bewoners is om deze vrij ondiepe tuin zo diep mogelijk te laten lijken, een gazon voor de kinderen, een terras bij de openslaande deuren, een tweede zonneterras rechts achterin de tuin, een plaats voor een ornament en genoeg ruimte voor borders met bloeiende planten. Om te beginnen heb ik deze wensen in vlakken in het ontwerp getekend zoals op onderstaande illustratie. De grijze vlakken stellen de terrassen voor, de groene het gazon en de bruine de plaats voor een ornament.

Nu deze vlakken getekend zijn kan ik me met de vormen van de tuin bezig gaan houden. Gelukkig hadden mijn opdrachtgevers me volledig vrij gelaten en was de keuze om met ronde vormen te gaan werken een keuze waar ik in deze tuin het meeste mee kon bereiken. Ik begin met en ronde vorm voor het terras bij de openslaande deuren. Een vrij logische keuze als je stap 6 ronde vormen in de tuin hebt gelezen. De ronding zorgt immers voor een wijde blik naar buiten, wat in een ondiepe tuin als deze, geen overbodige luxe is. De plaats voor het ornament had ik ook al snel bepaald daar dit een goed element is om een dieptewerking in de tuin te versterken. Om deze dieptewerking een extra impuls te geven teken ik een cirkel op de plaats waar het ornament komt te staan zodat de aandacht nog meer getrokken wordt. Tevens teken ik een cirkel rechtsachter in de tuin zoals op de onderstaand illustratie.